Controversiële toevoeging ‘primair’ vooraf goedgekeurd door gemeente Zuidplas

Eind november 2023 stemde de gemeente Zuidplas in met een wijziging van artikel 3.1 van de bestuursovereenkomst met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Het ging om de toevoeging van het woord ‘primair’ bij de omschrijving van de doelgroepen. Na dit akkoord werd de overeenkomst ondertekend en daarmee rechtsgeldig.

Uit het definitief verslag van de vergadering van bestuur en directie van het COA van 21 november 2023 blijkt dat het COA zelf om deze aanpassing had verzocht. In het verslag staat dat de bestuursovereenkomst met de gemeente Zuidplas werd goedgekeurd, onder voorbehoud van besluitvorming door de gemeente over de businesscase, “en met het verzoek de formulering in artikel 3 te herzien en in lijn te brengen met de overwegingen door toevoeging van het woord ‘primair’ bij de doelgroepen, zoals ook is gebeurd in de zin ‘primair bedoeld voor kansrijke asielzoekers en statushouders in de regio’.”

Volgens de beschikbare informatie is deze gewenste wijziging op 23 november 2023 tijdens een online overleg besproken. Daarbij waren slechts enkele medewerkers van de gemeente Zuidplas aanwezig. Tijdens dit overleg ontving de gemeente een conceptversie van de bestuursovereenkomst waarin het woord ‘primair’ al was opgenomen in artikel 3.1.

Een dag later bevestigde een medewerker van het COA via een interne e-mail dat de gemeente Zuidplas akkoord was met de aangepaste formulering. Vervolgens werd de definitieve versie van de bestuursovereenkomst ondertekend door COA-directeur Milo Schoenmaker en ter ondertekening aangeboden aan de gemeente. Burgemeester Han Weber zette daarna zijn handtekening, waarmee de overeenkomst formeel tot stand kwam.

Twee maanden later: verwarring in de gemeenteraad

Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 24 januari 2024, waarin informatienota B1616 werd besproken, wees raadslid Ferry van Wijnen op een opvallend verschil. In de ondertekende bestuursovereenkomst was het woord ‘primair’ opgenomen, terwijl dit woord ontbrak in de conceptbestuursovereenkomst die als bijlage bij de informatienota aan de raad was verstrekt.

Deze constatering leidde tot verwarring binnen de raad. De gedachte ontstond dat de toevoeging mogelijk gevolgen zou hebben voor het maximumaantal van 300 opvangplekken, en dat de overeenkomst ruimte zou bieden voor het opvangen van meer personen. Wethouder Jan Willem Schuurman gaf daarop aan dat hierover navraag zou worden gedaan bij het COA.

Uit inmiddels openbaar geworden stukken blijkt echter dat al twee maanden vóór deze raadsvergadering duidelijk was dat de toevoeging van het woord ‘primair’ geen betrekking had op het aantal opvangplekken. De wijziging was bedoeld om, naast statushouders en kansrijke asielzoekers, ook andere doelgroepen binnen de opvang mogelijk te maken.